Continental Divide Oyunu – Öğrenme ve Tarihin Önemi

Kaynak: www.fhwa.dot.gov

Çocuk, hatta bebek yaşta yaşadığımız bazı şeylerin bizi hayatımız boyunca etkilediği bilinen bir gerçek. Defalarca görmüşsünüzdür; “adam psikiyatra gider, çocukluğuna dönülür, problemin kökeni orada aranır…” şeklinde sahneleri. Gerçi şu anda pek de popular bir uygulama olmasa da hala bunu uygulayan doktorlar var.

Peki, stratejik interaksiyonlarda da böyle bir şey var mı? Başka bir deyişle, bir oyunun ilk dönemdeki strateji profili son dönemdeki strateji profilini etkiliyor mu?

Bu soru aslında bir soru daha getiriyor. Eğer etkiliyorsa, oyunun uzun dönemdeki dengesi Nash diye bildiğimiz dengeye mi ulaşıyor yoksa insanların durağan olarak kalmakta ısrar ettiği başka bir sonuca tıkalı mı kalıyor.

Elbette bu iki soru da çok geniş sorular. Bu soruları bütün oyunlara uygulayabilecek ve hep aynı patikaları yansıtacak şekilde genel bir teori bulmak oldukça zor. Davranışal iktisadın, neoklasik iktisat karşısındaki zorunlu teorik kısıtlılığı olarak adlandırabiliriz bu durumu. Bunun yerine bu sorulardaki, koordinasyon oyunları özelinde, genel prensiplerin yansıtılabileceği basit bir veya birkaç oyun üzerinden gitmek ve bu oyunlardan elde edilen sonuçları yansıtabilecek bir model geliştirmek davranışsal-deneysel iktisadın pratiklerinden.
Bu sorulara cevap aramak amacıyla Van Huyck, Cook ve Battalio 1997’de bir çalışma yaptı. Elbette bu yönde tek çalışma değil bu, fakat konumuzu yansıtmak açısından güzel bir çalışma.

Şöyle ki, elimizdeki oyunculara şunları söylüyoruz: Gidin, 1 ve 14 arasında, bu sayılar da dahil olmak üzere bir sayı seçin. Bu sayıların medyanını her elden sonra size söyleyeceğiz ve bir çok el bu oyunu oynayacağız. Her elde alacağınız fayda aşağıdaki tablodadır.

payoff_tablosu

Gördüğünüz gibi her seçiminize ve medyana karşı oyuncuların alacağını faydalar yazılmış ve en iyi karşılıklar koyu işaretlenmiş ama biz bu koyu işaretleme yardımını elbette oyunculara yapmıyoruz. Görüleceği üzere oyunun iki tane Nash Dengesi var, herkesin 3 ve herkesin 12 demesi. ( Tabi bu denge aşama oyununun dengesi, yoksa uzun oyunun tamamının dengesi değil.)

Oyun on el oynandı… İlk elde, oyuncuların yarısına yakını 7 ve 7’den az bir medyana diğerleri ise 8 ve 8’den yukarı bir medyana sahipti.

Aşağıda, oyun sonuçları patikalarını görebilirsiniz.

patik_tablo

Gözlemlerimiz şunları söylüyor:

  1. Oyuncular , diğerlerinin seçimlerini biraz üstünkörü de olsa görebildiği sürece stratejik düşünce Nash Dengesi’ne tutunuyor. (Gördüğünüz gibi, iki oluktan biri, oyun ilerledikçe 3 ve 12 dengesine yaklaşıyor)
  2. Oyuncuların öğrenme güdüsü, bu oyundaki kararın geçen oyunda en yüksek ödülü verebilecek stratejiyi seçme yönünde ilerliyor. (Çok rasyonel olmasa da çok insani bir güdü değil mi? )
  3. Oyun Nash Dengesi’ne çökse de hangi Nash dengesine çökeceği kaçınılmaz bir biçimde tarihe bağlı. (Eğer ilk ortalamalar 7 üstü ise 12 dengesine, 8 altı ise 3 dengesine çökülüyor.)

Bu oyundan öğrendiğimiz şu: Sadece, uzun dönem sonuçlarla ilgilensek bile, oyunun sonucunu tahmin etme gücümüzü ilk oyunları belirleyen stratejik düşünme ve ilk oyunları son oyunlara bağlayan öğrenmeyi ne kadar bildiğimiz belirliyor.

Ne kadar güzel değil mi, öyle bir makale ki bu, hem insanların belli bir konuda nasıl davrandığını açıklıyor hem de davranışsal-deneysel iktisadı, neoklasik iktisatçıların “uzun dönemde ne olduğu önemlidir” eleştirisine karşılık, nasıl anlayacağımıza yönelik çok güzel bir ders veriyor.

Kaynaklar:
Van Huyck, J.B., Cook, J.B., Battalio, R.C. (1997), “Adaptive behaviour and coordination Failure”. Journal of Economic Behaviour and Organization 32, 483-503
Crawford, V. (2014) Behavioral Game Theory Thinking Slides [Slides] Retrieved from http://econweb.ucsd.edu/~vcrawfor/BGTThinkingSlides13.pdf

Comments

comments

Bu yazıyı paylaşınTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someoneShare on FacebookShare on Google+
Rüştü Duran

Yazar Hakkında Rüştü Duran

Lisans ve yüksek lisans derecelerini Sabancı Üniversitesi İktisat Bölümü’nden alan Duran, 2011 yılında Oxford Üniversitesi’nde doktora çalışmalarına başlamıştır. Halen aynı üniversitede çalışmalarını sürdüren Duran, oyun teorisi, davranışsal iktisat ve endüstriyel organizasyon konularına ilgi duymaktadır.