“Yırttık abicim, yırttık!”

Kaynak: WUS KOSOVA

Dünya Ekonomik Forumu her yıl, ülkelerin kurumlar, altyapı, makroekonomik çevre, eğitim, işgücü piyasası etkinliği, finansal market gelişmişliği, inovasyon kapasitesi vb. değişkenlerdeki performansını ağırlıklandırarak Küresel Rekabetçilik Endeksi Raporu’nu yayınlıyor [1]. Uluslararası bilinirliği ve kabul edilirliği olan bu raporun üzerine birçok çalışma yapılıyor. 2014 yılında yayınlanan son versiyonunda girişi, gelişmesi, sonucu, tablosu, kaynakçası toplamda 565 sayfa tutan bu raporu görünce arkanıza bile bakmadan kaçmış olmanız kuvvetle muhtemel lâkin üzerine konuşulmaya değer olduğu da bir gerçek.

Değerli vaktinizi raporun 144 ülke için 114 kriter dikkate alınarak hazırlanmış analizlerine derinlemesine inerek çalmak istemiyorum (Ha derseniz ki bizim için sorun değil; ayrıntılı analizleri içeren bir çalışmam da yolda, buradan duyururum sizlere). Meramımı sizlere anlatmadan önce sadece son üç yılda olduğu gibi bu yılda da ilk sırayı İsviçre’nin aldığını, Asya Kaplanları arasında başkaplan olmayı kafasına koymuş Singapur’un İsviçre’nin azılı takipçisi olarak ikinci sırada yer aldığını; ülkemizin ise geçen seneye göre bir sıra gerileyerek 45. sırada yer aldığını ifade etmem yeterli.

Sayın Başbakan Ahmet DAVUTOĞLU geçtiğimiz günlerde girişimcilik ile rekabetçilik arasında doğrudan bir ilişki olduğu ifade etti. Uluslararası kuruluşların ortaya koyduğu endeks değerleri de Sayın DAVUTOĞLU’nun ifadesini destekliyor. İsterseniz öncelikle ülkelerin girişimcilik karnelerine değinelim kısaca. Küresel Girişimcilik ve Gelişim Enstitüsü’nün (GEDI, the Global Entrepreneurship and Development Institute) ülkelerdeki girişimcilik ortamının görünümünü ortaya koyduğu GEDI Endeksi’nin 2014 yılı sonuçlarına göre ilk sırada 82,5 puan ile ABD yer alırken Kanada ikinci, Avustralya ise üçüncü sırada yer almaktadır [2]. Türkiye ise 44,7 puan ile 121 ülke arasında 40. sırada bulunmaktadır.

Grafik 1: Ülkelerin 2014 Yılındaki Girişimcilik ve Rekabetçilik Performansları

grafik 1

Kaynak: Küresel Rekabetçilik Endeksi, Küresel Girişimcilik ve Gelişme Endeksi, Yazarın Hesaplamaları

 

Bir ülkedeki girişimcilik ortamının gelişmişliği ilerleyen dönemlerde ülkenin daha rekabetçi bir konuma gelmesinin önünü açan en büyük etmenlerden birisidir, sizin de öngörebileceğiniz üzere. 29 Ocak’ta Twitter’da paylaştığım (bkz: http://goo.gl/x1hmhZ) grafikte de görüleceği üzere ülkelerde girişimcilik ortamının gelişmesi söz konusu ülkelerin daha rekabetçi birer aktör olarak küresel ekonomide yer almasını sağlamaktadır. Her ne kadar grafikte girişimcilik rekabetçiliği sağlayan bir husus olarak görülse de orta vadede bu iki kavram arasındaki ilişki çift yönlü hale gelmeye başlıyor. Girişimciliğin geliştiği ülkeler daha rekabetçi hale geliyor. Ülke rekabetçilik avantajı kazandıkça girişimciliğin desteklenmesi daha olası oluyor. Girişimciliğin geliştiği bu ülke daha… Hikâye böyle devam ediyor.

Bu ampirik analiz kendine akademide de yer bulmuştur. Latin Amerika ülkeleri özelinde yapılan çalışmalarda girişimcilik ile rekabetçilik arasındaki pozitif yönlü ilişki ortaya koyulurken buna ek olarak ilişkinin inovasyon aracılığıyla kurulduğu da ifade edilmektedir. Bünyelerindeki inovatif çalışmaların yoğunluğunun artmasıyla daha yüksek katma değerler üretebilen girişimler içinde yer aldıkları ekonomilerin daha rekabetçi konuma yükselmelerini sağlamaktadır [3] ve [4].

Yukarıda girişimcilik ve rekabetçilik arasındaki ilişkiyi anlatırken bahsettiğim çift yönlü etkileşim, oyuna inovasyon girdiğinde de değişmiyor. İnovasyona gerekli önemi gösteren girişimler rekabetçiliği yükseltir, ekonomideki rekabet gücü inovasyonu geliştirebilir, girişimciliğin gelişmiş olduğu bir ekonomide inovatif etkinlikler desteklenir ve hikâye böyle devam eder.

Grafik 2: Ülkelerin 2014 Yılındaki Girişimcilik, Rekabetçilik ve Yenilikçilik Performansları

Kaynak: Küresel Rekabetçilik Endeksi, Küresel İnovasyon Endeksi, Küresel Girişimcilik ve Gelişme Endeksi, Duman (2015) [5] ve [6]

Kaynak: Küresel Rekabetçilik Endeksi, Küresel İnovasyon Endeksi, Küresel Girişimcilik ve Gelişme Endeksi, Duman (2015) [5] ve [6]

Grafik 2’nin ilk kısmının dikey ekseninde ülkelerin Küresel Girişimcilik ve Gelişim Endeksi’nden, ikinci kısmının dikey ekseninde Küresel İnovasyon Endeksi’nden ve yatay ekseninde Küresel Rekabetçilik Endeksi’nden aldıkları puanlar gösterilmektedir.

Girişimciliğin ülkelerin rekabetçiliği için önemli olduğunu ifade ettikten sonra isterseniz biraz da Türkiye’de girişimcilik ne anlam ifade ediyor; ona bakıp bu haftalık buluşmamızı sonlandıralım. TÜİK’in yayınlamış olduğu Girişimcilik İstatistikleri’ne[*] göre ülkemizde girişimci olarak tanımlayabileceğimiz işveren olarak çalışanların payı yalnızca %5. Şaşırdınız mı? Peki, bir de şunu dinleyin: Girişimci kadınların toplam içindeki payı ise yalnızca %1,3. [7]

resim 2

Yaş grupları incelendiğinde en girişimci yaş grubunun orta yaşın arifesinde olan 35-39 yaş grubu olduğu görülüyor. 25-29 yaş grubunda bulunan yeni mezun genç dimağlar ise toplamın %9,2’sini oluşturuyor.
İlkokul mezunları diğer eğitim gruplarındaki bireylere göre daha girişimci görünüyor (%36,5). Özellikle tarımda ilkokul mezunu girişimcilerin payı %60,2’yi buluyor. Yükseköğretimden mezun olan bireylerde girişimcilik oranı ise %21,8 oranında.
TÜİK doğan ve ölen girişimlerin sektörel dağılımlarını da vermiş. 2010-2012 döneminde girişimlerde herhangi bir sektörel kayma görünmüyor. Doğan ve ölen girişimlerin büyük bir çoğunluğu motorlu kara taşıtlarının onarımı ve imalat sektörlerinde yer alıyor. Güzel haber! 2012 yılında bilimsel ve teknik faaliyetlere yönelik girişimcilik aktivitelerinde ufak da olsa bir kıpırdanma olmuş.

Sizi burada bulmuşken son bir şey daha söyleyeyim. Her ne kadar girişimlerin %47’sini, 19,7 TL katma değer üreten 1-19 arası çalışan sayısına sahip olanlar oluştursa da 250’den fazla çalışana sahip girişimlerin ürettiği katma değer 46,7 TL’yi buluyor.
Ve malumun ilanı: Bilgi ve iletişime odaklanan ve 250’den fazla çalışana sahip girişimler 77,7 TL katma değer üretirken eğitim ile ilgilenen girişimlerde bu değer 50,6 TL seviyesinde gerçekleşiyor.

Ezcümle, çevrenizdeki “yırttık abicim, yırttık!” diye fikrini sizinle paylaşmaya hevesli insanları sevin, onlara iyi davranın. Heveslerini kırmak yerine yenilikçiliği kendilerine yâr edinip doğru sektörlere odaklanmalarını sağlayın. Bence bu satırları okuduktan sonra başarabilirsiniz bunu.

 

[*] TÜİK Girişimcilik İstatistikleri’ne görünen o ki iki yılda bir yayınlıyor (Görünen o ki diyorum çünkü resmi internet sitesinde yer alan iki bültenden biri 2010, diğeri ise 2012 yılı için hazırlanmış) ve dolayısıyla veriler her ne kadar 2014 yılı içinde kamuoyuyla paylaşılsa da 2010-2012 dönemini kapsıyor. Lakin güncel veriler için 2016 yılına kadar bekleyemeyeceğinizi tahmin ederek şimdilik eldeki verilerle yetiniyorum; sonuçta kıt kaynaklarla ihtiyaçlarımızı karşılamaya çalışıyoruz değil mi?

KAYNAKLAR
[1] Dünya Ekonomik Forumu, Küresel Rekabetçilik Endeksi 2014-2015
[2] Küresel Girişimcilik ve Gelişme Enstitüsü, Küresel Girişimcilik ve Gelişme Endeksi 2014
[3] Amoros J. E., Acs, Z. J. (2008). Entrepreneurship and Competitiveness Dynamics In Latin America, Small Business Economics, 31: 305-322
[4] Amoros J.E., Fernandez C., Tapia J. (2011) Quantifying the Relationship Between Entrepreneurship And Competitiveness Development Stages In Latin America, International Entrepreneurship Management Journal
[5] WIPO, INSEAD, Cornell Üniversitesi, Küresel İnovasyon Endeksi 2014
[6] Duman, M. C. (2015) Rekabetçi Bir Dünyanın Anahtarı: İnovasyon, İktisat ve Toplum, 75-82, Ocak 2015
[7] TÜİK, Girişimcilik İstatistikleri

Comments

comments

Bu yazıyı paylaşınTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someoneShare on FacebookShare on Google+
Mert Can Duman

Yazar Hakkında Mert Can Duman

2011 yılında TOBB ETÜ İktisat Bölümü’nü bitirdikten sonra 2014 yılında aynı bölümde “Explications on the Export Sophistication of Turkey and Its Export Destinations” başlıklı teziyle yüksek lisans programını tamamladı. TOBB ETÜ’de öğretim asistanlığı, TEPAV’da araştırma asistanlığı yaptı, dış ticaretin görünümü ve sektörlerin rekabet gücü üzerine çalıştı. Ulusal ve uluslararası dergilerde makaleleri yayınlandı. Asıl çalışma alanı dış ticaret olmakla beraber kent ekonomisi, sürdürülebilir kalkınma, yeşil ekonomiler, sanat ekonomisi konularında da çalışıyor. 1996 yılından itibaren TRT Çocuk ve Gençlik Halkoyunları Topluluğu’nda görev aldı; Türkiye Halk Oyunları Federasyonu’nda antrenör olarak görev yaptı; il, grup ve Türkiye Finali yarışmalarında dereceler elde etti. Halen Ankara Özel Tevfik Fikret Okulları’nda sanat yönetmenliği yapmakta ve bir kamu kurumunda uzman yardımcısı olarak çalışmaktadır.